Türkiye için ücretsiz resmi ve açık veri kaynakları listesi

Hukuk ve mevzuat

Ekonomi ve merkez bankaları

İstatistik ve açık veri

Bilim, akademi ve arşiv

Doğa ve afet

Bu listeyi kullanmanın pratik yolu

Liste uzun, gün kısa. Kimse 50 sekmeyi her sabah açmaz. İki yaklaşım işe yarar. Birincisi, kendi işinizi ilgilendiren beş kaynağı seçip yalnızca onları takip etmek. İkincisi, hepsini tarayan bir brifinge abone olup sektör süzgeciyle daraltmak.

Bir kaynağın işe yarar olup olmadığını nasıl anlarsınız?

1. Güncel mi? Son yayın tarihi bir yıldan eskiyse o kaynak fiilen kapalıdır.
2. Makine okunur mu? RSS, JSON veya düzenli bir HTML yapısı varsa otomatik takip mümkündür.
3. Ücretsiz ve açık mı? Anahtar veya üyelik isteyen kaynaklar otomasyona girer ama paylaşıma girmez.
4. Birinci elden mi? Bir kurumun kendi yayını ile o yayını aktaran bir site aynı şey değildir.

Sık yapılan hatalar

• Kaynağı bir kez seçip bir daha bakmamak. Kurumların yayın akışları sessizce durur. Son yayın tarihi bir yılı geçmiş bir kaynak, hâlâ listede duruyor olsa da fiilen kapalıdır.
• Aktaran siteyi kaynak sanmak. Bir kurumun kendi yayını ile o yayını aktaran bir site aynı şey değildir; aktarımda tarih, sayı ve bağlam kaybı olağandır.
• Veriyi indirip yöntem notunu okumamak. Aynı adı taşıyan iki seri farklı kapsamlarla üretilmiş olabilir. Yöntem notu, tabloların hangi durumda karşılaştırılabileceğini söyler.
• Lisansa bakmamak. Ücretsiz erişim ile yeniden yayımlama izni ayrı şeylerdir. Bir veriyi kendi ürününüzde kullanacaksanız kullanım koşullarını okumanız gerekir.
• Her kaynağa aynı sıklıkta bakmak. Resmi Gazete günlük, TÜİK takvimli, KVKK düzensiz, akademik arşivler haftalık ritimde çalışır. Aynı sıklık hepsine uymaz.
• Listeyi uzun tutmayı başarı sanmak. Elli kaynağı listelemek kolay, beşini düzenli okumak zordur. Değer okunan kaynaktadır.

Örnek: bir soruyu kaynaklara bölmek

Diyelim ki soru şu: "Bu yıl inşaat malzemesi ithalatında bizi ne bekliyor?" Bu tek bir kaynaktan cevaplanmaz, ama dört kaynağa bölündüğünde cevaplanır. Mevzuat tarafı Resmi Gazete: ithalat rejimi kararlarındaki değişiklikler ve varsa ilave vergiler. Hacim tarafı TÜİK dış ticaret istatistikleri: kendi ürün grubunuzun aylık ithalat serisi.

Maliyet tarafı iki yerden gelir: Yİ-ÜFE'nin ilgili alt kalemi ve merkez bankası duyuruları üzerinden kur ve faiz beklentisi. Talep tarafı için konut satış istatistikleri ve yapı izin verileri işe yarar. Beş kaynak, beş ayrı ritim; hiçbiri tek başına cevap vermiyor, beşi birlikte bir tablo kuruyor.

Bu yaklaşımın asıl faydası, cevabın nereden geldiğinin belli olması. Bir yorum yazısı aynı sonuca varabilir ama dayanağını göstermez; kaynaklara bölünmüş bir soruda hangi sayının hangi kurumdan geldiği ve ne zaman güncelleneceği bellidir. Tahmin yanlış çıktığında hangi varsayımın tutmadığı da görülür.

Açık veri ile resmi veri aynı şey mi?

Değil, ve fark pratikte önemli. Resmi veri bir kamu kurumunun kendi yetkisiyle ürettiği veridir; Resmi Gazete metni, TÜİK bülteni, kurul kararı böyledir. Açık veri ise erişim ve yeniden kullanım koşullarıyla tanımlanır: herkesin ulaşabildiği, makine okunur biçimde sunulan ve lisansı yeniden kullanıma izin veren veri.

İkisi çoğu zaman örtüşür ama her zaman değil. Bir kurum verisini resmi olarak yayımlayıp yalnızca görüntü dosyası olarak sunabilir; bu veri resmidir, açık değildir. Tersine, bir üniversitenin ya da sivil toplum kuruluşunun ürettiği bir veri seti açık olabilir ama resmi istatistik yerine geçmez. Bir tartışmada hangi kategoriden veri kullandığınızı bilmek, verinin ne kadar ağırlık taşıdığını da belirler.